Toegelicht

Vingerafdrukkendatabase?

31 oktober 2013 - Laatste update 26 januari 2016

Wie tegenwoordig een paspoort aanvraagt is verplicht zijn of haar vingerafdruk te laten afnemen.

Vingerafdrukkendatabase?

Wat speelt er?

De vingerafdrukken wilde Nederland centraal opslaan en gebruiken bij het bestrijden van fraude met en misbruik van reisdocumenten, identificatie van slachtoffers van rampen en ongevallen, opsporing en vervolging van strafbare feiten en bedreigingen voor de nationale veiligheid. Hierop ontstond een maatschappelijke en politieke discussie over het gebruik van deze privacygevoelige gegevens. Een discussie die niet beperkt blijft tot Nederland; in Duitsland kwam het zelfs tot een rechtszaak. De stad Bochum verstrekte de heer Schwarz geen paspoort, omdat hij weigerde zijn vingerafdrukken te laten afnemen. De Duitse rechter stelde vervolgens vragen aan het Europese Hof van Justitie, dat op 17 oktober jl. uitspraak deed. De uitspraak betekent dat een centrale opslag van vingerafdrukken niet is toegestaan. Opslag op het pasoort zelf mag wel en het verplicht maken van het van afnemen vingerafdrukken ook. Maar de afdrukken mogen niet gebruikt worden voor terrorismebestrijding e.d.

Mensenrechten

Privacy en persoonsgegevens

Het recht op privacy en het recht op bescherming van persoonsgegevens zijn onder meer vastgelegd in artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, artikel 17 van het VN-verdrag voor Burgerrechten en Politieke Rechten en artikel 10 van de Nederlandse Grondwet.

EU-verordering

EU-verordening 2252/2004 gaat over het gebruik van persoonsgegevens. De verordening bepaalt dat paspoorten en reisdocumenten een opslagmedium moeten bevatten dat aan de hoogste veiligheidseisen voldoet en dat, naast een foto, ook twee vingerafdrukken bevat. Het Administratief Gerechtshof in Gelsenkirchen heeft het Europees Hof van Justitie gevraagd hoe het EU-verordening 2252/2004 moet uitleggen. De Duitse rechter stelde verschillende vragen. Hij vroeg naar het bewaren van vingerafdrukken in het paspoort in het licht van de bescherming van mensenrechten, of vingerafdrukken nemen wel de goede methode was in de strijd tegen fraude met paspoorten, hoe de vingerafdrukken moeten worden opgeslagen en of de vingerdrukken mogen worden gebruikt voor andere doelen dan het tegengaan van fraude met paspoorten.

Uitspraak Europees Hof

Het Europese Hof van Justitie is, strikt gesproken, geen mensenrechtenhof. Toch doet ook dit Hof uitspraken over mensenrechten, omdat het toeziet op de toepassing van wetten en regels die in Europa gemaakt worden.

Het Europees Hof van Justitie oordeelde dat vingerafdrukken mogen worden gebruikt ter bestrijding van fraude. Het Hof erkent dat door het bewaren van vingerafdrukken de rechten op eerbiediging van het privéleven en op bescherming van persoonsgegevens worden aangetast. Maar deze maatregelen zijn gerechtvaardigd door het doel om paspoorten te beschermen tegen elk frauduleus gebruik ervan.

Het Hof wijst er wel op dat de EU-verordening uitdrukkelijk bepaalt dat vingerafdrukken alleen mogen worden gebruikt voor het verifiëren van de authenticiteit van het paspoort en de identiteit van de houder ervan. Bovendien bepaalt de verordening dat vingerafdrukken enkel mogen worden bewaard in het paspoort zelf, dat exclusief in het bezit blijft van de houder. De verordening biedt geen juridische grondslag voor een centrale opslag van de gegevens, of voor het gebruik van deze gegevens voor andere doeleinden dan dat van voorkoming van fraude.

Lees de uitspraak

In de media

Datum

Titel artikel Bron
17-10-2013 Europees Hof Justitie: vingerafdrukken opslaan illegaal AD
17-04-2012 Rechter verplicht afgifte vingerafdrukken paspoort NRC
23-10-2013 Afnemen van vingerafdrukken voor paspoort is rechtmatig Ministerie van Buitenlandse Zaken

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?