Mensen met een beperking

VN-verdrag handicap in Nederland

Volgens het VN-verdrag handicap moeten mensen met een beperking volwaardig mee kunnen doen aan onze samenleving. Net als ieder ander. Sinds de ratificatie van het verdrag in 2016 zijn er stappen in de goede richting gezet, maar we zijn er nog lang niet. Zo bleek uit onze jaarlijkse rapportage uit 2024 dat het zelfstandig digitaal regelen van overheidszaken, zorg, onderwijs en bankzaken nog steeds vaak moeilijk of zelfs onmogelijk is voor mensen met een beperking. Mensen kunnen bijvoorbeeld informatie niet tot zich nemen omdat er bij filmpjes geen ondertiteling is, een formulier niet invullen omdat een site niet zonder muis te gebruiken is en geen afspraak maken met hun zorgverlener omdat een patiëntenomgeving niet toegankelijk is.

Mensenrechten in de praktijk 

Mensenrechtenmodel

Het VN-verdrag handicap gaat uit van het mensenrechtenmodel. Mensen met een beperking hebben dezelfde rechten als ieder ander. Een beperking wordt niet gezien als een individueel probleem, maar als iets wat ontstaat door de wisselwerking tussen een persoon en belemmeringen in de samenleving. De obstakels moeten verdwijnen, zodat mensen met een beperking volwaardig deel kunnen nemen aan de samenleving. 

Grondbeginselen 

In het verdrag staan acht grondbeginselen. Zij geven richting aan de overheid over hoe het verdrag moet worden uitgevoerd. Drie belangrijke grondbeginselen van het verdrag zijn autonomie (zelfstandigheid), gelijke kansen en participatie. Het verdrag bepaalt onder andere dat mensen met een beperking het recht hebben om zelfstandig te wonen, naar school te gaan, het openbaar vervoer te gebruiken of aan het werk te zijn. Ook staat in het verdrag dat mensen met een beperking zelfstandig besluiten moeten kunnen nemen, bijvoorbeeld over geldzaken. En dat zij ondersteund moeten worden als zij daartoe niet in staat zijn.      

Activiteiten van het College  

Wat is de rol van het College? 

Het College is aangewezen als onafhankelijk toezichthouder op de uitvoering van het verdrag in Nederland. Als toezichthouder bekijkt het College: 

• Of wetten en beleid voldoen aan het verdrag; 
• Wie betrokken zijn bij de uitvoering van het verdrag en of zij deze taak goed uitvoeren; 
• Of de situatie van mensen met een beperking beter wordt; 
• Of de samenleving inclusiever wordt.  

Daarbij is het College steeds in gesprek met de klankbordgroep VN-verdrag handicap, mensen met een beperking en hun vertegenwoordigende organisaties. Zij geven het College waardevolle informatie. Mede op basis van deze informatie geeft het College de overheid adviezen en aanbevelingen.  

Meerjarenplan 2024 - 2027

Na een uitgebreide consultatieronde met mensen met een beperking en hun organisaties, de eigen Klankbordgroep toezicht VN-verdrag handicap, overheden en het brede maatschappelijk veld heeft het College in het Meerjarenplan toezicht VN-verdrag handicap 2024-2027 de focus gekozen voor “de basis op orde”. Het Meerjarenplan CRPD 2024-2027 beschrijft de stappen die het College in de komende vier jaar zet om hierop toe te zien. Dit doet het College middels drie programmalijnen die nadrukkelijk toezichthouden op een aantal belangrijke grondbeginselen en rechten van het verdrag:

1. Autonomie;
2. Werk, inkomen en sociale zekerheid
3. Infrastructuur: het goed organiseren van de participatie van mensen met een beperking en het houden aan het VN-verdrag in wetgeving, beleid en uitvoering.   

Lees hier het Meerjarenplan in eenvoudige taal. 

Signaal doorgeven

Heb je iets meegemaakt waarvan je denkt dat mensenrechten zijn geschonden? Of werk je als professional en zie je knelpunten in beleid of de uitvoering? Gebruik dit formulier om je signaal te delen.

Information in other languages 

• English
• Papiaments