Toegankelijke verkiezingen: nu komt het aan op de uitvoering

Hoe onbeperkt waren de gemeenteraadsverkiezingen dit jaar? Het College ging in gesprek en op pad met twee ervaringsdeskundigen uit zijn klankbordgroep en nam een kijkje achter de schermen bij een stembureau.

Beeld: ©College voor de Rechten van de Mens

Heel belangrijk is dat we zien dat er op meer plaatsen samen met mensen met een beperking wordt gekeken hoe het stem- en verkiezingsproces en de stemlokalen toegankelijker kunnen. - Marjolein Swaanenburg – van Roosmalen 

Regels in de kieswet

Volgens het VN-verdrag handicap moet stemmen toegankelijk zijn voor iedereen. Artikel 29 van het VN-verdrag stelt een aantal concrete eisen aan de toegankelijkheid van de verkiezingen. Zo moeten de stemprocedures, -faciliteiten en voorzieningen ‘adequaat, toegankelijk en gemakkelijk te begrijpen en te gebruiken zijn’. Verschillende regels over stemmen en toegankelijkheid zijn in 2019 opgenomen in de Kieswet. Ook besteden gemeenten steeds meer aandacht aan het informeren en instrueren van stembureauleden en andere betrokkenen. Nu komt het aan op de uitvoering.

Toegankelijkheid nog niet vanzelfsprekend 

Het is belangrijk dat alle stembureaus aanpassingen hebben die het voor mensen met een beperking mogelijk maken dat ze zo zelfstandig mogelijk kunnen stemmen. Zonder dat iemand de deur voor je hoeft open te doen of je een drempel over moet tillen. Ervaringsdeskundige Mirjam de Jonge merkt dat dit, hoe voor de hand liggend soms ook, in de praktijk niet altijd even goed geregeld is. 

Vooral het kunnen meenemen van iemand die je vertrouwt, is van belang voor mensen die hulp nodig hebben bij het uitbrengen van hun stem. Dat onderschrijft Eelco Hosman, die vanwege zijn visuele beperking altijd door iemand anders zijn keuze moet laten invullen. 

Ik heb hulp om een hokje aan te kruisen. Dan geef je je stemgeheim wel bloot. Dus dan moet ik tegen degene die mee gaat zeggen waar ik op wil stemmen en op wie. Heel zachtjes natuurlijk zodat niemand het hoort. - Eelco Hosman 

Sámen met ervaringsdeskundigen werken aan toegankelijk stemmen 

Samen met mensen met een beperking wordt er op steeds meer plaatsen gekeken hoe het stemproces, verkiezingsproces en de stemlokalen toegankelijker kunnen worden om de verkiezingen toegankelijk maken. Zoals verkiezingsprogramma’s die worden uitgebracht in begrijpelijke taal en stembureaus die zowel fysiek als qua informatie en communicatie toegankelijk zijn. Zoals tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 in Utrecht. 

Onbeperkt stemmen op een toegankelijk stembureau

Onbeperkt stemmen met Mirjam de Jonge

Onbeperkt stemmen met Eelco Hosman