Toegelicht

Afschaffing van de enkele feit-constructie

1 juli 2015 - Laatste update 26 januari 2016

Per 1 juli 2015 is de enkele feit-constructie uit de Algemene wet gelijke behandeling verdwenen.

Afschaffing van de enkele feit-constructie

Wat speelt er?

Op 27 mei 2014 stemde de Tweede Kamer in met het wetsvoorstel waardoor de zogenaamde 'enkele feit-constructie' uit de Algemene wet gelijk behandeling (AWGB) verdwijnt. In de AWGB staat dat organisaties met een godsdienstige of levensbeschouwelijke grondslag aan hun personeel functie-eisen mogen stellen die gerelateerd zijn aan de grondslag. Denk bijvoorbeeld aan christelijke scholen die hun leerkrachten vragen de christelijke grondslag actief uit te dragen. De enkele feit-constructie houdt in dat een christelijke school leraren niet mogen weigeren of ontslaan vanwege het enkele feit dat zij homoseksueel, lesbisch of biseksueel zijn. Dat kan alleen als er 'bijkomende omstandigheden' zijn.

De afgelopen jaren riep de enkele feit-constructie veel misverstanden op en zorgde voor veel discussie. Het ging hierbij vooral om de positie van homoseksuele, lesbische of biseksuele leraren in het bijzonder onderwijs. Door de enkele feit-constructie te schrappen wil men discriminatie voorkomen en de wet verduidelijken.

Met de wetswijziging blijft er wel een uitzondering bestaan voor bijzondere scholen, zodat zij leraren kunnen selecteren op basis van hun godsdienstige overtuiging. Maar scholen mogen daarbij alleen onderscheid maken op godsdienst en niet op andere gronden zoals homo- of biseksualiteit.

Het 10 maart 2015 stemde de Eerste Kamer in met het wetsvoorstel, waarmee het in werking kan gaan treden. Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties noemt dit namens het kabinet een belangrijk symbolisch moment.

Op 1 juli 2015 treedt het wetsvoorstel in werking. De enkele feit-constructie is hiermee uit de Algemene wet gelijke behandeling verdwenen.

Mensenrechten

In deze kwestie spelen diverse mensenrechten een rol. Aan de ene kant het recht op gelijke behandeling en aan de andere kant de vrijheid van godsdienst en onderwijs.

Gelijke Behandeling

Artikel 1 van de Grondwet bepaalt dat iedereen die zich in Nederland bevindt, in gelijke gevallen gelijk behandeld moet worden. Het verbod van discriminatie is verder uitgewerkt in de Algemene wet gelijke behandeling. Op grond van deze wet is het verboden om in het onderwijs onderscheid te maken op grond van ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid, burgerlijke staat, godsdienst, levensovertuiging en politieke gezindheid.

Vrijheid van godsdienst en onderwijs

In artikel 9 van de Grondwet is de vrijheid van godsdienst vastgelegd. Artikel 23 van de Grondwet regelt de vrijheid van onderwijs. Op grond hiervan bestaan er in Nederland naast openbare scholen, bijzondere scholen die zijn gebaseerd op godsdienstige en levensbeschouwelijke grondslag. Denk aan christelijke en islamitische scholen. In de Grondwet is bepaald dat deze scholen de vrijheid hebben om leermiddelen te kiezen en leraren aan te stellen.

In iedere situatie moet steeds gezocht moeten worden naar een balans tussen de verschillende mensenrechten en belangen. Zowel onder de huidige wet als met het wetsvoorstel blijft dat niet van te voren gezegd kan worden welk recht voorrang krijgt.

In de media

Datum

Titel artikel Bron
13-05-2015 Video: Plasterk sloopt 'enkele-feit-constructie' uit wet Politiek.tpo.nl
13-05-2015 Kabinet schrapt homo-wetgeving onderwijs NOS.nl
10-03-2015 Eerste Kamer stemt in met 'roze akkoord' - COC: 'historische dag' NRC.nl
27-05-2014 Homoleraar wil nieuwe generatie christenen iets meegeven Trouw.nl
09-04-2014 Adieu, enkele feit-constructie! HP/De Tijd
09-04-2014 'Ook na schrappen 'enkele feit' blijft er grijs gebied' ND.nl
27-12-2012 Homoseksuele leraar vocht zijn ontslag aan en won, maar vertrok alsnog Trouw.nl

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?