Participatie - is dat voor iedereen mogelijk?

20 september 2013 - Laatste update 27 januari 2016

Participatiesamenleving is het nieuwe credo van de regering. Het Rijk zet een stap terug en decentraliseert op veel fronten. Gemeenten krijgen meer uitvoeringstaken en iedereen in Nederland heeft een eigen verantwoordelijkheid zich te ontwikkelen en mee te doen. De regering ziet in participatie ook het door burgers uitvoeren van gemeenschapstaken als de straat renoveren of buren en hulpbehoevende familie en buren ondersteunen.

Participatie - is dat voor iedereen mogelijk?

Participatie is een belangrijk aspect van mensenrechten. Het recht om mee te doen en mee te beslissen geeft mensen een stem en invloed op de manier waarop zij hun leven leiden. Een participatiesamenleving kan daarom positief zijn voor mensenrechten, mits iedereen kan participeren. Dat betekent dat er voldoende oog is voor kwetsbaren, zoals mensen met een beperking, ouderen die van een minimum moeten rondkomen en jongeren op de arbeidsmarkt. Onder hen zijn mensen die deze verantwoordelijk niet zo vanzelfsprekend kunnen nemen. Andere burgers kunnen wanneer zij dat willen en wanneer de betrokkene dat wil hierin prima bijspringen. De verantwoordelijkheid voor het mensenrecht adequate levensstandaard blijft echter bij de overheid, al dan niet in de vorm van de gemeente. Die garantie te kunnen participeren in de praktijk zit niet zonder meer in de begroting maar zal moeten blijken in het vervolgtraject.

Meer mensenrechtenpunten

Het College ziet tenminste de volgende aandachtspunten:

  • Financiële compensatie voor mensen met een beperking wordt op rijksniveau afgeschaft en overgeheveld naar gemeenten.Het is de vraag of dit budget voldoende compensatie biedt.
  • Het regime van vreemdelingenbewaring wordt uit het strafrecht gehaald en er komen meer alternatieven voor vreemdelingendetentie.Een positieve ontwikkeling. Het kabinet heeft echter geen oog voor alternatieve grensdetentie, terwijl de omstandigheden daar evenzeer aanleiding toe geven.
  • De overheid introduceert de mogelijkheid dat alle burgers in Nederland de geldigheid van identiteitsdocumenten van anderen kunnen verifiëren.Het is nog onduidelijk of de privacy voldoende gewaarborgd is.
  • Het kabinet neemt het recht op een eerlijk proces op in de Grondwet.De voorgenomen wijzigingen van het stelsel van rechtsbijstand en de verhoging van de griffierechten kunnen leiden tot een beperking van het recht op toegang tot de rechter. Deze toegang vormt een wezenlijk onderdeel van het recht op een eerlijk proces.

Het College ziet het als een positief signaal dat de overheid als werkgever op de arbeidmarkt een voorbeeldfunctie wil vervullen door jaarlijks 2500 arbeidsgehandicapten in dienst te nemen. In haar personeelsbeleid is ook specifieke aandacht voor vrouwen, jongeren en laaggeschoold personeel. In de oordelen en onderzoeken van het College is duidelijk dat in de breedte van de arbeidsmarkt discriminatie nog van alledag is. Het zou prachtig zijn wanneer andere werkgevers de overheid volgen, zodat het recht op toegang tot de arbeidsmarkt voor een ieder werkelijkheid wordt.

Op 10 december a.s. presenteert het kabinet het eerste Nationaal Actie Plan Mensenrechten. Het College kijkt uit naar de toekomstvisie op het bevorderen en beschermen van mensenrechten in Nederland.