Europees Comité inzake Sociale Rechten veroordeelt Nederland

10 november 2014 - Laatste update 27 januari 2016

Nederland schendt de fundamentele rechten van mensen zonder verblijfstitel door hen uit te sluiten van sociale bijstand en onderdak. Dit volgt uit de definitieve uitspraak die het Europees Comité inzake Sociale Rechten (hierna: het Comité) vandaag publiceerde. Het Comité ziet toe op de naleving van de rechten die zijn neergelegd in het Europees Sociaal Handvest (ESH).

Europees Comité inzake Sociale Rechten veroordeelt Nederland

Op 25 oktober 2013 verzocht het Comité Nederland al voorlopige maatregelen te treffen om ernstige onherstelbare schade te voorkomen van mensen zonder verblijfspapieren, die zich in onmiddellijke nood bevinden. Het College riep de overheid vervolgens op gehoor te geven aan dit verzoek om zo de kans op mensenrechtenschending te minimaliseren. Nu het Comité definitief heeft geconcludeerd dat Nederland de fundamentele rechten van mensen zonder verblijfspapieren schendt, roept het College de overheid met klem op haar beleid en regelgeving mensenrechtenconform aan te passen. Dit betekent dat Nederland mensen zonder verblijfspapieren onderdak, kleding en voedsel moet bieden als zij hier zelf niet in kunnen voorzien.

De uitspraak is opmerkelijk omdat in de bijlage bij het ESH staat dat de rechten uit het verdrag alleen van toepassing zijn op mensen die rechtmatig in een land verblijven. In de uitspraak zegt het Comité hierover dat wanneer de menselijke waardigheid in het geding is, de beperkingen in de werkingssfeer van het ESH niet zodanig mogen worden uitgelegd dat migranten hun fundamentele rechten wordt ontzegd. Hiermee sluit het comité aan bij uitspraken van comités bij andere verdragen waarin dezelfde rechten zijn neergelegd.

Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en het VN Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten (IVESCR) verplichten staten ook om (alle) mensen op het grondgebied van een adequate levensstandaard te voorzien en hen te beschermen tegen onmenselijke en vernederende behandeling. Het Comité bij het laatstgenoemde verdrag heeft Nederland in 2009 al opgeroepen zijn kernverplichtingen ten aanzien van huisvesting , gezondheid en onderwijs voor mensen zonder verblijfspapieren na te komen.

Ten slotte heeft ook de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa naar aanleiding van zijn bezoek aan Nederland in mei 2014 in zijn rapport verklaard dat mensen zonder verblijfspapieren in ieder geval in aanmerking moeten komen voor voedsel, kleding en onderdak.