Duidelijke procedure nodig voor vasstellen staatloosheid

13 december 2012 - Laatste update 27 januari 2016

Vandaag vindt het congres 'International developments in the field of statelessness and the situation in the Netherlands' plaats aan de Universiteit van Tilburg. Stans Goudsmit is aanwezig namens het College voor de Rechten van de Mens en zal pleiten voor het instellen van een in regelgeving vastgelegde procedure voor het vaststellen van staatloosheid.

Duidelijke procedure nodig voor vasstellen staatloosheid

Staatloos is de persoon die door geen enkele staat als onderdaan wordt beschouwd. Sommigen worden staatloos geboren, bijvoorbeeld in geval de nationaliteit alleen door de vader aan het kind kan worden doorgegeven en de vader het kind, dat uit een ongehuwd stel is geboren, niet wil erkennen. Sommigen worden in de loop van hun leven staatloos. Bijvoorbeeld door het uiteenvallen van een staat, zoals voormalig Joegoslaviƫ en de Sovjet Unie, waarbij geen van de nieuwe staten deze persoon als onderdaan beschouwt.

Nederland heeft midden vorige eeuw het VN-Verdrag inzake de status van vluchtelingen en het VN- Verdrag inzake de status van staatlozen getekend. Beide verdragen zijn in Nederland in werking getreden. Ze bieden vluchtelingen en staatlozen bescherming en toegang tot een aantal fundamentele rechten. Zoals het recht op onderwijs en het recht op een identiteitsbewijs. Rechten die in het dagelijks leven van een staatloze niet vanzelfsprekend zijn. Om toegang te krijgen tot de rechten die beide verdragen bieden, zal eerst moeten worden vastgesteld of iemand een vluchteling dan wel staatloos is.

In de loop van de jaren zijn voor het vaststellen van vluchtelingschap op nationaal niveau wettelijke regels en beleid gemaakt. Op Europees niveau zijn hiervoor richtlijnen vastgesteld. Het vaststellen van staatloosheid staat hiermee in schril contrast aangezien hiervoor bindende regels ontbreken, zowel op Europees als op nationaal niveau. Daar waar de vraag of iemand staatloos is in Nederland aan de orde kan komen - bij de inschrijving in de gemeente (GBA) of bij de behandeling van een aanvraag om een verblijfsvergunning (IND) -, ontbreken procedurele waarborgen zoals de asielprocedure die wel kent. Voor een individu kan het van groot belang zijn dat vast komt te staan of hij al dan niet staatloos is. Alleen zo kan hij de bescherming en de minimum levensstandaard krijgen die het verdrag aan staatlozen biedt. Ook voor Nederland is dat belangrijk. Immers, alleen met een procedure die met waarborgen is omgeven, kan Nederland de rechten die voor staatlozen uit de ondertekening van het verdrag voortvloeien ten volle realiseren.

Het congres 'International developments in the field of statelessness and the situation in the Netherlands' vindt plaats aan de Universiteit van Tilburg en is mede georganiseerd door Universiteit Leiden, Universiteit van Maastricht en de UNHCR.