Discriminatie uitgelegd

Sfeerbeeld van vrouw met boek bij informatie over discriminatie

Niemand wil gediscrimineerd worden. En vrijwel niemand zal een ander bewust discrimineren. Toch komt discriminatie overal in Nederland voor; op school, op het werk of bij de sportvereniging. Het lastige is dat iedereen discriminatie anders ervaart. Wat jij als grap bedoelt, is voor een ander soms kwetsend. Of iets discriminatie is, wordt bepaald door het effect van de grap. Wat de grappenmaker bedoelde, is niet van belang. Het is belangrijk discriminatie te herkennen en aan te pakken.

Wat is discriminatie?

Discriminatie is mensen anders behandelen, achterstellen of uitsluiten op basis van (persoonlijke) kenmerken. Deze kenmerken worden discriminatiegronden genoemd.

Discriminatie op de volgende gronden is wettelijk niet toegestaan. De wetgeving over gelijke behandeling beschermt de volgende persoonskenmerken:

  • godsdienst
  • levensovertuiging
  • politieke gezindheid
  • ras
  • geslacht
  • nationaliteit
  • hetero- of homoseksuele gerichtheid
  • burgerlijke staat
  • handicap of chronische ziekte
  • leeftijd

Een werkgever mag bovendien geen onderscheid maken op grond van arbeidsduur (voltijd- of deeltijdwerk) en op grond van het soort contract (tijdelijk of vast).

Niet alle onderscheid is verboden en dus is niet alles discriminatie. Word je afgewezen omdat je zonder rijbewijs solliciteert naar een baan als vrachtwagenchauffeur? Dan is dat terecht. Maar word je afgewezen omdat je vrouw, zwart, moslim of homo bent? Dan is er misschien sprake van discriminatie, omdat de reden waarop je wordt afgewezen ingaat tegen de regels van de Algemene wet gelijke behandeling. Word je niet toegelaten tot een opleiding omdat je een fysieke beperking hebt? Dan is dat misschien in strijd met de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte. Discriminatie is dus niet het maken van onderscheid, maar van verboden onderscheid.

Stereotypen en vooroordelen  

Onze hersenen werken met vooroordelen en stereotypen om snel informatie en indrukken te ordenen. Alle tijgers zijn gevaarlijk. Zoek je een agent in een menigte? Dan kijk je naar een uniform. Vooroordelen en stereotypen helpen je dus snel selecteren, maar dat heeft risico’s. Want zijn je vooroordelen gebaseerd op kenmerken zoals afkomst, geslacht, seksuele voorkeur of geloof, dan selecteer je op kenmerken die er in principe niet toe doen. Discriminatie is vaak het gevolg van onbewuste stereotypering. En stereotypen en vooroordelen worden vaak gebruikt om discriminerende acties te rechtvaardigen.

Sfeerfoto van het gebouw van het College voor de Rechten van de Mens

De Nederlandse wet over discriminatie

In artikel 1 van de Nederlandse Grondwet staat dat iedereen die zich in Nederland bevindt in gelijke gevallen gelijk moet worden behandeld. Daarnaast zijn er specifieke wetten die onze gelijkheid beschermen.

Bekijk wat de Nederlandse wet over discriminatie zegt

Wat kun je doen?

Heb je het idee dat je contract niet is verlengd, omdat je zwanger bent? Heb je het gevoel dat je op je werk wordt gepest vanwege je culturele achtergrond? Mag je een winkel niet in met je assistentiehond? Of is er iets anders aan de hand waarbij er onderscheid wordt gemaakt op persoonlijke kenmerken? Dan bestaat de kans dat je bent gediscrimineerd.

Je kan:

  1. een melding doen bij het College en eventueel een verzoek indienen voor een oordeel;
  2. een klacht indienen bij de organisatie door wie jij je gediscrimineerd voelt;
  3. een melding of aangifte doen bij de politie, bijvoorbeeld als je op straat discriminatie hebt ondervonden of getuige was van discriminatie.

In al deze situaties is het mogelijk om juridisch advies te vragen van een anti-discriminatiebureau of het juridisch loket in je regio. In een procedure bij het College kan een medewerker van het anti-discriminatiebureau ook bijstand verlenen.

Kom je er niet uit? Maak je je zorgen? Ben je bang dat je wordt ontslagen als je discriminatie meldt? Neem dan contact met ons op. Je melding bij ons blijft anoniem. Daarna kan je nog besluiten of je het zinvol vindt om een procedure te starten bij het College of om te bekijken of je probleem misschien op een andere manier kan worden opgelost.