Dossier

Nederland en het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

Nederland en het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

Wat speelt in Nederland?

In Nederland bevinden mensen met een beperking zich nog steeds in een achtergestelde positie, waardoor zij niet volwaardig aan de samenleving kunnen meedoen. Zo komt het voor dat mensen met een beperking vanwege hun beperking niet worden toegelaten op scholen of dat zij door werkgevers niet in dienst worden genomen. Ook ervaren zij obstakels als zij van het openbaar vervoer gebruik willen maken of als zij willen stemmen. Daarnaast ervaren veel mensen met een beperking belemmeringen bij de toegang tot bibliotheken, winkels, bioscopen, sportfaciliteiten en café’s. 

Wat zegt de wet?

Er bestaan op een aantal van deze terreinen al wetten die de deelname van mensen met een beperking vergroten en die hun rechten versterken. Denk hierbij aan:

  • Artikel 1 van de Grondwet (GW);
  • Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (WGBH/CZ);
  • Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO 2015);
  • Wet Passend Onderwijs;
  • Participatiewet;

Daarnaast zijn er internationale verdragen die rechten toekennen aan mensen met een beperking. Van belang zijn het Internationaal Verdrag inzake Burger- en Politieke Rechten (IVBPR) en het Internationaal Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten (IVESCR) en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en het Handvest Grondrechten van de EU. Die wetten en regels zijn echter niet genoeg om te zorgen dat mensen met een beperking volledig aan de samenleving kunnen deelnemen.

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

Op 13 december 2006 hebben de Verenigde Naties het 'Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap' (CRPD) aangenomen. Dit verdrag heeft als doel de mensenrechten van mensen met een beperking te bevorderen, te beschermen en te waarborgen. In het verdrag staat wat de overheid moet doen om ervoor te zorgen dat de positie van mensen met een beperking verbetert. Ook verplicht het tot het uitbannen van discriminatie door bijvoorbeeld scholen of werkgevers.

In het verdrag staan geen nieuwe rechten. Wel geeft het verdrag een verdere uitwerking van de verplichtingen die de regering al heeft op grond van bestaande mensenrechtenverdragen. In de praktijk bleek namelijk dat deze verdragen niet genoeg handvatten boden om de specifieke belemmeringen van personen met een beperking weg te nemen.

Ratificatie

Nederland heeft het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap op 30 maart 2007 ondertekend en op 14 juni 2016 geratificeerd. 14 juli 2016 treedt het Verdrag daadwerkelijk in werking en start het College voor de Rechten van de Mens als toezichthouder op implementatie en uitveoring van het Verdrag in Nederland. De ratificatie heeft lang geduurd; Nederland is binnen Europa een van de landen die het laatst heeft geratificeerd. De regering zegt daarover dat zij eerst wilde onderzoeken welke wetten aangepast moesten worden en wilde onderzoeken hoeveel de uitvoering van het verdrag gaat kosten. Met ratificatie worden enkele wetten aangepast. Een belangrijke wijziging is de uitbreiding van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte. Het verbod van discriminatie is ook van toepassing op het aanbod van goederen en diensten. Bovendien moeten bedrijven zorgen voor algemene toegankelijkheid van bijvoorbeeld gebouwen en websites. Het doel is dat mensen met een beperking gebruik kunnen maken van de aangeboden goederen en diensten. Het College adviseerde over de concepten van de wetsvoorstellen. 

Wat betekent ratificatie?

Ratificatie van het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap betekent dat de overheid haar wetten en beleid moet toepassen in overeenstemming met het verdrag. Het verdrag biedt handvatten om de positie van mensen met een beperking te verbeteren. Bovendien maakt het de positie van personen met een beperking sterker, omdat het verdrag bepaalt dat mensen met een beperking op het gebied van wonen, scholing, vervoer, werk, zorg en een aantal andere terreine regie over hun eigen leven hebben. De rechter moet bij zijn beslissingen op die terreinen rekening houden met het verdrag. 

Wat betekent dit nu in de praktijk? Een voorbeeld. Stel dat een vrouw die spastisch is een hypotheek wil afsluiten en de bank weigert zaken met haar te doen als zij geen begeleider meeneemt. Op dit moment staat niet met zoveel woorden in de wet dat de bank dat niet mag doen. Nu Nederland het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap heeft geratificeerd, moet de wet worden veranderd en kan de vrouw eisen dat zij er recht op heeft om zelfstandig een hypotheek af te sluiten.

Lees ook de rapporten van het Studie- en Informatiecentrum Mensenrechten (Ratificatie...En dan? & Aanvullend rapport) en het SEOR onderzoek naar de economische gevolgen van ratificatie.

Caribisch Nederland

Het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap geldt voor het hele Koninkrijk en dus ook voor Caribisch Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba). Caribisch Nederland moet het verdrag dan ook worden uitvgevoerd en nageleefd. De regering onderzoekt op dit moment welke wetgeving in Caribisch Nederland aangepast moet worden om het verdrag daar te kunnen laten gelden.

Wat doet het College?

Het College bevordert, bewaakt, beschermt en belicht mensenrechten in Nederland door onderzoek, advies, voorlichting en monitoring.

In de Wet College voor de Rechten van de Mens staat met zoveel woorden dat een van de taken van het College is het aansporen tot ratificatie van mensenrechtenverdragen. Het College heeft er bij de regering op aangedrongen het verdrag spoedig te ratificeren. Het College heeft advies uitgebracht over de wetsvoorstellen die ratificatie mogelijk maken. Lees ook de Inbreng van het College aan de Tweede Kamer ten behoeve van het rondetafelgesprek op 9 februari 2015 over de wetsvoorstellen ter ratificatie van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Het College spreekt regelmatig met instanties in andere landen over de wijze waarop daar uitvoering wordt gegeven aan het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap.

Op 12 juni 2015 stuurde de staatssecretaris van VWS het voorlopige plan van aanpak voor de implementatie van het Verdrag aan de Tweede Kamer toegestuurd. Het College reageerde hierop met een brief aan de Kamer over het plan van aanpak voor implementatie.

Begin 2016 gingen de Eerste en Tweede Kamer akkoord met ratificatie van het VN verdrag. 14 juli 2016 treedt het Verdrag daadwerkelijk in werking en begint het College voor de Rechten van de Mens als toezichthouder op implementatie en uitvoering van het Verdrag in Nederland.

Meer informatie

Meer tonen