Achtergrond en historie van mensenrechten

De idee van mensenrechten zoals dat zich bijvoorbeeld tijdens de Franse Revolutie en in de Amerikaanse vrijheidsoorlog ontwikkelde, werd ook in andere landen bekend. Steeds meer staten onderschreven het belang van mensenrechten en zij verwerkten mensenrechten in hun nationale wetgeving. Ondertussen leidde de opkomst van staten ook tot conflicten en oorlogen tussen staten onderling. Om dat op te lossen sloten staten vredesverdragen en maakten zij afspraken over het respecteren van elkaars grenzen. Ook maakten staten afspraken over de rechten van religieuze en nationale minderheden. In Den Haag vonden in 1899 en in 1907 voor het eerst internationale vredesconferenties plaats. De deelnemende staten besloten tot instelling van het Permanente Hof van Arbitrage, dat vanaf 1913 zetelt in het internationale Vredespaleis te Den Haag. In 1919 richtte een aantal staten de Internationale Arbeidsorganisatie op, die nog steeds zetelt in Genève. In datzelfde jaar werd ook de internationale Volkenbond opgericht, te beschouwen als voorloper van de Verenigde Naties. De Volkenbond had als doelstelling om door overleg een einde te maken aan oorlog. Echter, in de praktijk lieten de grote landen hun macht niet inperken en de Tweede Wereldoorlog ontrolde zich zonder dat internationale maatregelen dat konden verhinderen.

 

Tweede Wereldoorlog

Al tijdens de Tweede Wereldoorlog werkten tientallen landen aan de oprichting van de Verenigde Naties (VN). In 1945 in San Francisco ging deze daadwerkelijk van start. Al snel na de Tweede Wereldoorlog werden de werkelijke gruwelijkheden van de oorlog en vooral van de Holocaust internationaal bekend. Het bewustzijn groeide dat internationale vrede en het respect voor de rechten van mensen onderling van elkaar afhankelijk zijn. Staten besloten dat mensenrechten een onderwerp van internationale bemoeienis moesten zijn om zo mensen te beschermen tegen oorlog en tirannie. Internationale organisaties, als samenwerkingsverband tussen staten, gingen hierbij een sleutelrol spelen. Zo nam de Algemene Vergadering van de VN op 10 december 1948 de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM) aan.

 

 

Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM)

De UVRM vormt de basis voor het gehele mensenrechteninstrumentarium van de VN en regionale organisaties als de Raad van Europa, de Organisatie van Amerikaanse Staten en de Afrikaanse Unie. De Universele Verklaring is heel vaak herbevestigd in allerlei juridisch bindende teksten en verklaringen. Daarom wordt tegenwoordig algemeen aangenomen dat de inhoud ervan deel uitmaakt van het internationale gewoonterecht. Daarmee is het bindend geworden voor alle lidstaten van de VN. 10 december is uitgeroepen tot Internationale Dag van de Rechten van de Mens.

 

Er is een stelsel van internationaal toezicht tot stand gekomen. Dat moet er voor zorgen dat alle staten binnen hun eigen grenzen de mensenrechten van ieder individu respecteren en garanderen. Er zijn in de loop van de tijd mensenrechten bijgekomen, ter bescherming van specifieke groepen als vrouwen, kinderen en mensen met een beperking. Ook hun rechten hebben erkenning en bescherming gekregen. Rechten hebben en rechten genieten is niet hetzelfde. Mensenrechtenschendingen vinden nog steeds plaats. Het internationale stelsel ter bevordering en bescherming van de rechten van de mens zorgt ervoor dat deze schendingen niet meer blijvend aan het oog van de wereld onttrokken kunnen worden. Het is daardoor een belangrijk hulpmiddel voor mensen om verbetering van hun situatie af te dwingen.