Toegelicht

Gepubliceerd 03 mei 2017, 14:33 en laatst aangepast 03 mei 2017, 15:15

Internationale dag van de persvrijheid

3 mei is de internationale dag van de persvrijheid. Het lijkt in Nederland vanzelfsprekend dat journalisten vrij zijn om informatie te verzamelen en aan waarheidsvinding doen door de feiten te checken. En dat zij kunnen schrijven wat zij willen, zonder censuur. Omgekeerd, lijkt het evenzeer vanzelfsprekend dat mensen toegang hebben tot informatie. Zij hebben toegang tot een onafhankelijke pers en hebben de keuze uit diverse media voor hun informatievoorziening. Maar de praktijk is minder ideaal. Soms staat de vrije en onafhankelijke pers ook in Nederland onder druk - en dus niet alleen in Turkije of de VS bijvoorbeeld.

Wat speelt er?

Een recent voorbeeld van de persvrijheid die in Nederland onder druk staat, is het weigeren van de toegang van journalisten van Follow the Money tot een persconferentie van zakenman en VVD-voorzitter Henry Keizer op 28 april. Hij werd door deze onderzoeksjournalisten beschuldigd van fraude en belangenverstrengeling in verband met de zeer gunstige aankoop van een crematoriumketen. De prijs waarvoor hij deze kocht, lag ver onder de marktwaarde en Keizer was naast koper, ook de adviseur van de verkopende partij. Door de journalisten van Follow the Money te weren van de persconferentie waar hij tekst en uitleg gaf, verhinderde Keizer dat zij hem kritische vervolgvragen zouden stellen. Daardoor is het moeilijker voor het publiek om te checken wat er nu waar en onwaar was van zijn ‘verontschuldigende’ toelichting op de gebeurtenissen en of Keizer nu wel, of niet integer gehandeld had.

Maar ook de overheid beperkt soms de persvrijheid. Dat was het geval in 2016 in Heesch. Daar werd de pers door de gemeente de toegang geweigerd tot een raadszaal waar een openbaar debat over een asielzoekerscentrum werd gehouden. Het tegenwerken van de pers om zijn kritische en controlerende functie uit te oefenen is ernstig. Een vrije pers is namelijk van essentieel belang in een democratische samenleving. Niet voor niets wordt de journalistiek ook wel de waakhond van de democratie genoemd (‘de vierde macht’). In een open democratie moeten regeringen, machthebbers en organisaties kritisch gevolgd en gecontroleerd kunnen worden, en daarvoor is een vrije pers onmisbaar. Journalisten mogen niet worden geïntimideerd of bedreigd worden. En het werk mag hen niet onmogelijk worden gemaakt. Niet door politici, niet door bedrijven, en zeker niet door de overheid. Al komt dit de laatste tien jaar steeds vaker voor, zo laat onderzoek naar geweld en bedreiging van journalisten door voormalig Nationaal Ombudsman Brenninkmeijer en criminoloog Odekerken zien, dat op 3 mei wordt gepubliceerd. Hier staat de kwaliteit van berichtgeving en informatie op het spel. Hoe kunnen mensen ‘nepnieuws’ onderscheiden van ‘echt’ nieuws, en meningen van feiten (en ‘alternatieve feiten’), als de pers zijn werk niet kan doen?

Wat heeft dit met mensenrechten te maken?

Het belang dat we hechten aan persvrijheid komt tot uitdrukking in het gegeven dat persvrijheid onderdeel is van de vrijheid van meningsuiting en expressie. Dit recht is opgenomen in Artikel 7 van de Grondwet, artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en artikel 19 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten. Een vrije, ongecensureerde pers en andere media zijn essentieel in de samenleving, omdat zij de noodzakelijke voorwaarde zijn voor de vrijheid van mening en expressie. Een pluriforme, democratische samenleving vereist het recht van mensen om in vrijheid een mening te kunnen vormen en deze ook in vrijheid te kunnen uiten. is voorwaarde voor Het recht op vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid zijn niet absoluut, en inperking ervan is dus mogelijk. Het is niet duidelijk waar de grens precies ligt. Deze vrijheden mogen ingeperkt worden als dit nodig is om de rechten of goede naam van anderen te beschermen. Of als het in het belang is van de nationale veiligheid of ter bescherming van de openbare orde, de volksgezondheid of de goede zeden. De inperking moet noodzakelijk zijn in een democratische samenleving. Belangrijk is dat deze beperkingen in de wet- en regelgeving moeten zijn vastgelegd.

In de media

28 april 2017 - Weigering journalisten door VVD 'is een blamage voor Nederland' - NOS

 

Tags

Trefwoord: