29 jun2017

VN-Comité vraagt meer aandacht voor economische, sociale en culturele rechten in wetgeving en beleid

Economische, sociale en culturele rechten moeten meer aandacht krijgen bij het formuleren van wetgeving en beleid. Het is zorgelijk dat de decentralisaties in het sociale domein hebben plaatsgevonden zonder dat met deze rechten rekening is gehouden. Dat is één van de aanbevelingen die het Comité inzake economische, sociale en culturele rechten (CESCR) van de Verenigde Naties aan Nederland heeft gedaan. De aanbevelingen volgen op de zogeheten constructieve dialoog die het Comité op 1 en 2 juni had met de Nederlandse regering over de naleving van het Internationale Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (IVESCR). In dit verdrag zijn onder meer het recht op arbeid, sociale zekerheid, huisvesting, onderwijs en een behoorlijke levensstandaard vastgelegd.

Wat is de aanleiding van de aanbevelingen?

Nederland is partij bij het IVESCR en moet daarom elke vijf jaar aan het Comité rapporteren over de voortgang van de implementatie van het Verdrag. De zesde rapportage van de Nederlandse regering is op 1 en 2 juni met het Comité in Genève besproken. Vertegenwoordigers van de Nederlandse regering hebben tijdens die zitting vragen beantwoord van de onafhankelijke deskundigen die lid zijn van het Comité. Het slotcommentaar is de uitkomst van die dialoog. Het College en niet-gouvernementele organisaties hebben ook rapporten aangeleverd om het Comité te informeren. Collegelid Nicola Jägers heeft het Collegerapport aan het Comité gepresenteerd.

Hoofdpunten van de aanbevelingen van het Comité

Nationaal Actieplan Mensenrechten

Het Comité doet de aanbeveling om specifieke doelen te stellen in het Nationaal Actieplan Mensenrechten. Verder moet Nederland in consultatie met het maatschappelijk middenveld en het College strategieën te ontwikkelen voor alle ministeries en andere overheidslagen om het plan te implementeren.

Nationaal Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten

Alhoewel het Comité het Nationaal Actieplan bedrijfsleven en mensenrechten verwelkomt, mist het een formeel toezichthoudend mechanisme en maatregelen die zien op de naleving van mensenrechten van bedrijven in Nederland. Zo vraagt het Comité om maatregelen om de veiligheid en geestelijke gezondheid van inwoners van het gaswinningsgebied in Groningen te waarborgen, gepaste compensatie voor slachtoffers en het voorkomen van toekomstige schade. Verder moet het volgens het Comité mogelijk zijn om in Nederland gevestigde bedrijven die zich in het buitenland schuldig maken aan schending van economische, sociale en culturele rechten daarvoor in Nederland ter verantwoording te roepen.

Caribisch Nederland

Verschillen in de uitvoering van het IVESCR in Caribisch Nederland, in vergelijking met Europees Nederland baren het Comité zorgen. Nederland moet volgens het Comité alle noodzakelijke maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat álle inwoners van Nederland volledige bescherming van economische, sociale en culturele rechten genieten.

Discriminatie bestrijden

Om discriminatie van onder meer etnische minderheden, vreemdelingen en personen met een beperking met betrekking tot onder meer arbeid, onderwijs, huisvesting en levensstandaard te bestrijden beveelt het Comité aan om beleid te ontwikkelen met specifieke doelstellingen om vooroordelen te bestrijden.

Mensenrechteneducatie

Burgerschapsvorming in het huidige curriculum voorziet onvoldoende in mensenrechteneducatie, specifiek niet met betrekking tot economische, sociale en culturele rechten. Het Comité doet de aanbeveling te voorzien in mensenrechteneducatie op alle scholen en ook op universiteiten.

Gelijkheid tussen mannen en vrouwen

Om gelijkheid tussen mannen en vrouwen te bewerkstelligen doet het Comité verschillende aanbevelingen. Maatregelen moeten de economische onafhankelijkheid van vrouwen bevorderen, onder meer door meer in kinderopvang te investeren. Een intensievere aanpak moet de vertegenwoordiging van vrouwen in besluitvormende posities, zoals burgemeester of lid van de raad van bestuur, vergroten. Ook de aanpak van stereotype genderrollen over bijvoorbeeld de verdeling van verantwoordelijkheden tussen mannen en vrouwen in het gezin vergt grotere inzet.

Recht op arbeid

Het Comité vindt het zorgelijk dat werkloosheid onder mensen met een migrantenachtergrond hoog is en doet de aanbeveling om middels programma’s alle groepen in de samenleving in de arbeidsmarkt te integreren. Naar aanleiding van de  hoge werkloosheid onder mensen met een beperking vraagt het Comité om informatie over de impact van de Participatiewet op mensen met een beperking die niet in het doelgroepenregister staan.

Huishoudelijk werkers

De economische, sociale en culturele rechten van huishoudelijk werkers zijn onvoldoende beschermd. Het Comité doet de aanbeveling onmiddellijk tot actie over te gaan om effectieve bescherming van hun rechten te verzekeren.

Huiselijk geweld en kindermishandeling

De wachtlijsten voor slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling bij Veilig Thuis en de beperkte toegang tot de opvang voor slachtoffers vindt het Comité zorgelijk. Het Comité beveelt Nederland aan de inzet te verdubbelen, de capaciteit bij gemeenten te monitoren en toegang tot kwalitatief goede hulpverlening te verzekeren.

Armoede

Het aantal mensen dat het risico loopt in armoede te leven voor een periode van vier jaar of meer neemt toe. Het Comité vindt dit een zorgelijke ontwikkeling en roept Nederland op de strijd tegen armoede te intensiveren, jaarlijks data te verzamelen over het aantal huishoudens in armoede en hierover te rapporteren in de volgende rapportage.

‘Bed, bad en brood’ voor ongedocumenteerden

Nederland mag volgens het Comité ongedocumenteerden niet de voorwaarde stellen mee te werken aan terugkeer naar het land van herkomst om toegang te krijgen tot voeding, water en opvang. De overheid moet voorzien in een strategie en de middelen om het minimale niveau van de rechten in het Verdrag te garanderen. 

Huisvesting

Vanwege de toename van het aantal daklozen, met name onder gemarginaliseerde groepen, dringt het Comité aan op onderzoek naar de oorzaken van dakloosheid en te voorzien in betaalbare sociale huisvesting.

Recht op onderwijs

Om segregatie in het onderwijs tegen te gaan doet het Comité de aanbeveling om meer te investeren in onderwijs voor kinderen met een migranten achtergrond. Ook vraagt het Comité te monitoren wat de gevolgen zijn van veranderingen in wetgeving en beleid op het recht op onderwijs voor kinderen met een beperking en om het aantal thuiszitters te verminderen.

Vervolg

Nederland heeft 18 maanden de tijd om het Comité te informeren over de opvolging van de aanbevelingen over het Nationaal Actieplan Mensenrechten, het Nationaal Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten en ‘bed, bad en brood’ voor ongedocumenteerden. De deadline voor de zevende rapportage van Nederland aan het Comité is 30 juni 2022.

Meer informatie

Het Slotcommentaar van het CESCR (juni 2017)

Rapport van het College voor de zitting (mei 2017)

Rapport van het College voor de voorbereidende werkgroep (oktober 2016)

Meer informatie over de zitting vindt u op de website van de VN. Daar vindt u onder meer de rapportage van de Nederlandse regering, en de rapporten van de niet-gouvernementele organisaties.

De zitting is na te kijken via deze link.

◀ Terug naar berichten